सुदूरमा उदाएका कुस्तीका अब्बल महिला खेलाडी

नवलपुर । देशको सुदूरमा महिला कुस्तीका खेलाडीहरू उदाएका छन् । यसलाई जारी नवौँ राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिताले पुष्टि गरेको छ । नवौँ राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता अन्र्तगत नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व ) नवलपुरमा भएको कुस्ती खेल अन्र्तगत महिला तर्फको प्रतियोगितामा सुदूरपश्चिम प्रदेशको भूगोलका ७ जना महिला खेलाडीले स्वर्ण पदक प्राप्त गरेका छन् । १० वटा स्वर्ण मध्य ७ स्वर्ण जित्ने महिला खेलाडी सुदूरपश्चिमका रहेका छन् । यसले सुदूरपश्चिम महिला कुस्तीको उर्वर भूमि भएको पुष्टि गरेको छ ।
सातवटा प्रदेश र तीन विभागीय टिम सहित दश समूह प्रतिस्पर्धामा रहँदा सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट प्रतिस्पर्धामा सहभागि ५ र नेपाली सेनाबाट सहभागिता जनाएका दुई जना, जो सुदूरपश्चिम भूगोलका रहेका थिए । उनीहरूले स्वर्ण पदक जितेका हुन् ।
नेपालको भूगोलमा सूदुरलाई विकट मानिन्छ । संघीय राजधानीबाट कयौं माइल पर, दूरदराजको पहिचान बोकेको सुदूरले अर्को पहिचान बनाउन कसिएको छ । महिला कुस्तीको उर्वर क्षेत्रको रुपमा देशभर चिनाउने काम यति बेला सुदूरपश्चिमका महिला खेलाडीले गरेका छन् ।
सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट प्रतिनिधित्व गरेका ५० केजी तौल समूहबाट दमन्ती बोहोरा, ५३ केजी तर्फ मनिषा सिंह, ५५ केजी तर्फ संगीता धामी ५९ केजी तर्फ कोमल खत्री र ७२ केजी तर्फ हेमा भट्टले स्वर्ण जिते ।
नेपाली सेनाले ५ स्वर्ण जित्दा ६५ केजी तर्फ निर्मला जागरी र ६८ केजी तर्फ मिरा आउजीले स्वर्ण पदक प्राप्त गरे । यि दुवै महिला खेलाडी समेत सुदूरपश्चिमकै भूगोलका हुन । यसरी नवौँ राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगितामा सुदूरपश्चिमबाट महिला कुस्तीको गर्विलो उपस्थिति भएको छ ।
स्वर्ण पदक विजेता मनीषा सिंहले भन्नुभयो ‘सुदूरपश्चिमलाई पदक दिलाएर चिनाउन पाउँदा धेरै खसुी लागेको छ , पहिला कुस्ती खेल्न भनेपछि कोही आउँथेनन् , अब सुदूरमा थप उत्प्रेरणा जाग्ने विश्वास छ।’
अभ्यासका लागि आवश्यक संरचना नहुँदा आँफूहरू लाई कठिन हुने गरेको सम्झदै मनिषाले भन्नुभयो ‘ खेल्नलाई ठाउँको व्यवस्था छैन्, हामी अभ्यास गर्न समेत राम्रोसँग पाउँदैनौ , यो मेडल जितेपछि ,अब पूर्वाधार विकासमा सरोकारवाला लाग्छन् भन्ने आशा छ ।’

अभ्यासका लागि हल सम्म नभएर कार्यालय कोठामा खेल खेल्नुपरेको बाध्यता सम्झदै संगीता धामीले भन्नुभयो ‘अब सबैको सहयोग आवश्यक छ, सुदूरपश्चिमलाई महिला कुस्तीले देशभर चिनाउनेछ, धेरै खेलाडी बढ्ने छन् , तर आवश्यक वातावरण तयार पार्नुपर्नेछ।’
सुदूरपश्चिमको नाम कुस्ती मार्फत देशभर चिनाउन महिला खेलाडीहरूको भूमिका ठूलो रहेको सुदूरपश्चिम प्रदेशका टिम कोचका रुपमा रहनु भएका नरेन्द्र खत्रीले बताउनुभयो । सुदूरपश्चिमबाट महिला कुस्तीमा सहभागिता राम्रो हुँदै गएको उहाँले बताउनुभयो । परिवारको सहयोगनै महिला खेलाडी उत्पादनको पहिलो आधार भएको उहाँ बताउनुहुन्छ । ‘हामीकँहा महिलाहरूलाई घरको कामसँग जोड्ने गरिन्छ, अझ सुदूरमा आँफै विचार गनुहोस् , ठूलो मिहिनेत लागेको छ, परिवारको सहयोग पनि उत्तिकै छ ,नत्र छोरीलाई सहज रुपमा हत्तपत्त कसैले पठाउँदैनन् ’ खत्रीले भन्नुभयो ‘हिजो छोरी कुस्तीमा लागि भनेर पिरगर्ने पनि छन् , राष्ट्रिय मेडल पाउँदा पक्कै खुसी हुनेछन् ।’
सुदूरपश्चिमा खेलका गतिविधिहरु कमहुने ,भएपनि प्रचारप्रसार नहुने, खेल्ने अखडा पनि नभएको क्षेत्रमा महिला खेलाडी उत्पादन गर्न धेरैको मिहिनेत परेको कोच खत्रीले बताउनुभयो । भारतका कुस्ती प्रशिक्षण केन्द्रमा गएर शिप सिकेर सुदूरमा सिकाउदै जाँदा अहिले यो अवस्थामा आईपुगेको उहाँको भनाई छ । ‘हामीले टिम बनायौं, मेहनेत गर्यो, सुदूरमा प्रचार पनि थिएन, खेलहरु पनि हुन्थेनन् , खेल्ने अखडा पनि थिएन , कुस्ती भनेको मधेसमा खेल्ने खेल भन्ने थियो । हामिलाई सुदूरलाई पनि त यो खेलबाट चिनाउन सकिन्छ भन्ने लाग्यो ,चासो जाग्यो,खेलाडी जम्मा गर्न लाग्यौं’ कोच खत्रीले भन्नुभयो ‘भारतको पटियालासम्म पुगेर कुस्तीका विधिहरु सिकेर आयौं ,सुदूरमा शिक्षा दिन लाग्यौं, आज यो परिणाममा पुगेको छ ।’
कुस्तीका लागि आवश्यक संरचनाहरु नभएकोमा उहाँले गुनासो गर्नुभयो । सुदूरपश्चिबाट राष्ट्रिय स्तरका कुस्तीका महिला खेलाडी उत्पादन भइरहेकाले भोली अन्तराष्ट्रिय स्तरका प्रतियोगितमा समेत सहभागिता जनाउन सक्ने भएकाले सरकारले सुदूरपश्चिमा खेलको विकासका लागि थप ध्यान दिनुपर्ने उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो ‘ सुदूरपश्चिममा खेलका संचरना छैन्,राज्यले सुदूरमा खेलको विकासका लागि लगानीमा खासै ध्यान दिएको छैन, हामी आँफैले खेलाडीको मनोबल बढाउँदै हिडेका छौं,अब राज्यको ध्यान समेत जान आवश्यक रहेको छ ।’